زمان تقریبی مطالعه: 3 دقیقه
 

ابوعبدالله محمد طالب ابن‌حاج





ابْن‌ِ حاج‌، ابوعبدالله‌ محمد طالب‌ بن‌ حمدون‌ سلمی‌ (د ۹ ذیحجه ۱۲۷۳ ق/ ۳۱ ژوئیه ۱۸۵۷ م)، مورخ‌، قاضی ‌و فقیه مالکی است.


۱ - اساتید و شاگردان



ابْن‌ِ حاج‌، از پدرش‌ حمدون‌ و برادرش‌ محمد و ابوعبدالله‌ یازغی ‌ و شیخ‌ عبدالقادر کوهن‌ و احمد بن‌ کیران‌ و جز آنان‌ دانش ‌ آموخت.
از شاگردان‌ و راویان‌ وی‌ محمد بن‌ احمد بنانی‌ مراکشی‌، ابوالعباس‌ احمد بن‌ محمد بن‌ حمدون‌ و شیخ‌ قاسم‌ قادری‌ قابل‌ ذکرند.

۲ - آثار موجود




۲.۱ - آثار چاپی


۱- الازهار الطیبة النشر فی‌ المبادی‌ العشر، فاس‌، ۱۳۱۷ ق.
۲- حاشیة الدر الثمین، مصر، ۱۹۷۲م‌، که ‌زرکلی
[۱] زرکلی‌، اعلام‌، ج۶، ص۱۷۱.
آن‌ را حاشیه‌ بر مختصر الدر الثمین‌ شمرده‌ است.
۳- حاشیة علی‌ شرح‌ الاتقان‌ و الاحکام، فاس‌، ۱۲۹۳ ق.
۴- حاشیة علی‌ شرح‌ یحرق‌ علی‌ لامیة الافعال‌ لابن‌ مالک، فاس‌، ۱۳۱۵ ق‌ و قاهره‌، ۱۳۱۸ ق.
۵- حاشیة علی‌ شرح‌ میارة علی‌ منظومة ابن‌ عاشر، مصر، ۱۹۷۴ م.
۶- العقد الجوهری‌ من‌ فتح‌ الحی‌ القیوم‌ فی‌ حل‌ شرح‌ الازهری‌ علی‌ مقدمة ابن‌ آجروم‌، فاس‌، ۱۳۱۵ ق‌ و مصر، ۱۳۱۹، ۱۳۲۱ ق.
۷- کشف‌ الخفاء و الغطاء، حاشیه‌ بر اوضح‌ المسالک، فاس‌، ۱۳۱۸ ق.

۲.۲ - آثار خطی


۱- الاشراف‌ علی‌ بعضی‌ من‌ بفاس‌ من‌ مشاهیر الاشراف‌، که‌ در خزانة رباط
[۲] زرکلی‌، اعلام‌، ج۶، ص۱۷۱.
و دارالکتب‌ مصر
[۳] مختار وکیل‌، فهرست‌ المخطوطات‌ المصورة، ج۲، ص۳۲، قاهره‌، ۱۳۹۰ق‌/۱۹۷۰م‌.
موجود است.
۲- ریاض‌ الورد الی‌ ما انتهی‌ الیه‌ هذا الجوهر الفرد، رباط،
[۴] مختار وکیل‌، فهرست‌ المخطوطات‌ المصورة، ج۲، ص۲۲۰، قاهره‌، ۱۳۹۰ق‌/۱۹۷۰م‌.
.
۳- شرح‌ المرشد المعین‌ علی‌ الضروری‌ من‌ علوم‌ الدین، در فقه.
۴- نظم‌ الدرر و اللال‌ فی‌ شرفاء عقبة بنی‌ صوال، موجود در کتابخانه‌ صبیحیة سلا در مغرب‌
[۵] محمد حجی‌، فهرس‌ الخزانة العلمیة الصبیحیة بسلا، ج۱، ص۱۷۹، کویت‌، ۱۴۰۶ق‌.
[۶] محمد حجی‌، فهرس‌ الخزانة العلمیة الصبیحیة بسلا، ج۱، ص۴۴۰، کویت‌، ۱۴۰۶ق‌.
و خزانة احمدیه‌ فاس.
[۷] زرکلی‌، اعلام‌، ج۶، ص۱۷۱.


۳ - آثار غیرموجود



آثاری‌ از ابن حاج که‌ فقط نام‌ آنها باقی‌ است‌:، عبارتند از؛
۱- روض‌ البهار فی‌ ذکر جملة من‌ شیوخنا الذین‌ فضلهم‌ اجلی‌ من‌ النهار، در تراجم‌ و انساب‌
[۸] عبدالله‌ گنون‌ ، النبوغ‌ المغربی‌ فی‌ الادب‌ العربی‌، ج۱، ص۳۰۷، بیروت‌، ۱۳۹۵ق‌/۱۹۷۵م‌.
؛
۲ - شرح‌ احیاء المیت‌ فی‌ فضائل‌ آل‌ البیت سیوطی. ‌
[۹] محمد کتانی‌، فهرس‌ الفهارس‌، ج۱، ص۳۵۰، فاس‌، ۱۳۴۶ق‌.


۴ - فهرست منابع



(۱) محمد حجی‌، فهرس‌ الخزانة العلمیة الصبیحیة بسلا، کویت‌، ۱۴۰۶ق‌.
(۲) زرکلی‌، اعلام‌.
(۳) محمد کتانی‌، فهرس‌ الفهارس‌، فاس‌، ۱۳۴۶ق‌.
(۴) عبدالله‌ گنون‌، النبوغ‌ المغربی‌ فی‌ الادب‌ العربی‌، بیروت‌، ۱۳۹۵ق‌/۱۹۷۵م‌.
(۵) مختار وکیل‌، فهرست‌ المخطوطات‌ المصورة، قاهره‌، ۱۳۹۰ق‌/۱۹۷۰م‌.

۵ - پانویس


 
۱. زرکلی‌، اعلام‌، ج۶، ص۱۷۱.
۲. زرکلی‌، اعلام‌، ج۶، ص۱۷۱.
۳. مختار وکیل‌، فهرست‌ المخطوطات‌ المصورة، ج۲، ص۳۲، قاهره‌، ۱۳۹۰ق‌/۱۹۷۰م‌.
۴. مختار وکیل‌، فهرست‌ المخطوطات‌ المصورة، ج۲، ص۲۲۰، قاهره‌، ۱۳۹۰ق‌/۱۹۷۰م‌.
۵. محمد حجی‌، فهرس‌ الخزانة العلمیة الصبیحیة بسلا، ج۱، ص۱۷۹، کویت‌، ۱۴۰۶ق‌.
۶. محمد حجی‌، فهرس‌ الخزانة العلمیة الصبیحیة بسلا، ج۱، ص۴۴۰، کویت‌، ۱۴۰۶ق‌.
۷. زرکلی‌، اعلام‌، ج۶، ص۱۷۱.
۸. عبدالله‌ گنون‌ ، النبوغ‌ المغربی‌ فی‌ الادب‌ العربی‌، ج۱، ص۳۰۷، بیروت‌، ۱۳۹۵ق‌/۱۹۷۵م‌.
۹. محمد کتانی‌، فهرس‌ الفهارس‌، ج۱، ص۳۵۰، فاس‌، ۱۳۴۶ق‌.


۶ - منبع


دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «ابن حاج»، ج۳،ص۱۰۶۷.    






آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.